Su kadar köklü bir tüketim geçmişine sahip olan çay, dünya genelinde en çok tercih edilen içeceklerin başında geliyor. Türkiye ise kişi başına düşen günlük çay tüketiminde dünya lideri konumunda. 21 Mayıs Uluslararası Çay Günü dolayısıyla açıklamalarda bulunan BİTKİDEN Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ, açıkta satılan ve denetimsiz ürünlerin yarattığı gıda güvenliği risklerine dikkat çekiyor. Akdağ, ambalajlı, izlenebilir ve gıda güvenliği standartlarına uygun ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini vurgularken, doğal olduğu düşünülen her bitkinin güvenli olmayabileceğinin altını çiziyor.
Çay: Kültürden Ekonomiye Bir Ritüel
Sosyal bağları güçlendiren bir sembol olan çay, aynı zamanda küresel ölçekte milyonlarca insanın geçim kaynağı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, çay üretimi ve işleme sektörü, dünya genelinde 13 milyondan fazla insanın, özellikle de küçük ölçekli çiftçilerin ve ailelerinin geçimini sağlıyor. 2022 yılında dünya çay tüketimi, yeşil çay ve diğer çeşitlerdeki üretim artışına bağlı olarak bir önceki yıla göre %2 oranında arttı. Son on yılda ise yıllık ortalama %3,3’lük bir büyüme kaydedildi.
FAO’nun 2025 Dünya Çay Günü mesajında, çayın ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliğe katkısına dikkat çekiliyor. Küçük üreticilerin desteklenmesi, adil ticaretin teşvik edilmesi ve iklim dostu üretim yöntemlerinin yaygınlaştırılması gerektiği vurgulanıyor.
Gıda Güvenliği ve Bilinçli Tüketim
BİTKİDEN Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ, çay tüketiminde en kritik konunun gıda güvenliği olduğunu belirtiyor: “Üretimden tüketime kadar tüm süreçlerin izlenebilir, kontrollü ve standartlara uygun şekilde yürütülmesi büyük önem taşıyor. Açıkta satılan ürünlerde saklama koşulları, raf ömrü ve içerik bilgisi belirsiz olduğundan, zararlı mikroorganizmalar, pestisit kalıntıları ve ağır metaller gibi riskler ortaya çıkabiliyor.”
Akdağ, doğal olduğu iddia edilen her ürünün güvenli olmadığını da ekliyor: “Bitkilerin yetiştirilme ve işlenme koşulları, hijyen kontrolleri ve bilimsel analizler, ürün güvenliğini belirleyen temel faktörler. Örneğin, papatya çayı denildiğinde sadece ‘Mayıs papatyası’ farmakolojik olarak güvenli kabul edilir. Yanlış türlerin kullanımı, özellikle açıkta satılan ürünlerde ciddi sağlık riskleri doğurabilir.”
Bilinçli Tüketiciye Tavsiyeler
- Ambalajlı, markalı ve denetimli ürünleri tercih edin.
- Üretim ve son kullanma tarihlerini kontrol edin.
- Özellikle hamileler, çocuklar ve kronik rahatsızlığı olanlar, bitki çaylarını doktor tavsiyesiyle tüketmeli.
- Sürdürülebilir ve izlenebilir üretim yapan markaları destekleyin.
Çay, yalnızca bir içecek değil; kültür, ekonomi ve sağlık arasında köprü kuran değerli bir ürün. Doğru tercihlerle bu keyifli ritüelin tadını güvenle çıkarabiliriz.
